«En tódalas vidas hai aventura»

Xosé Miranda, autor de «Morning Star» Cunha historia de bandoleiros galegos do XIX, Xosé Miranda (Lugo, 1955) acadou o premio Xerais en 1998. Homenaxe a Stevenson e ó xénero de aventuras, «Morning Star» é a obra dun autor preocupado por gañar lectores para o galego e por recuperar o papel vital dos contos de tradición oral. «Morning Star» é unha historia que callou moi ben no público xuvenil, pero Xosé Miranda non distingue a literatura por idades. Para el, o importante da literatura é que nos «fai soñar as cousas marabillosas dos contos», ante o risco de «soñar coas películas de kung fu da televisión». Aventura nos libros, aventura nas nosas vidas.

XESÚS FRAGA

Galicia festexa hoxe o día das súas letras homenaxeando a figura dun pioneiro

Frei Martín Sarmiento centra os actos que se celebran en toda a comunidade En 1963, cunha homenaxe a Rosalía de Castro iniciábanse as celebracións do Día das Letras Galegas. Cada ano, no día de hoxe, Galicia festexa a súa lingua propia e unha literatura que, despois de atravesar momentos difíciles, transitan polos camiños da normalización. Arredor desta data central as catro provincias galegas e nas cidades máis afastadas, hai unha celebración para conmemorar a fala dun pobo que desexa conxugar nela o seu futuro. O pasado ofrece hoxe un exemplo, o de Martín Sarmiento, que reivindicou o galego como lingua propia, un ensino racional e igualitario e, con iso, a construcción dun país mellor. A súa figura é a que cataliza hoxe as celebracións.

XESÚS FRAGA

As Letras Galegas tamén poderán vivirse na televisión ó longo da vindeira semana

X. FRAGA

O colexio de Cesuras expón unha mostra con 500 libros dedicados polos seus autores

Da letra miúda de Carlos Casares ás caricaturas de Moncho Borrajo. Da caligrafía estilizada de Valle ás nubes de Manuel Rivas. Son algúns dos autógrafos dos autores nas súas propias obras e que se poderán contemplar desde o día 10 no colexio Forte Bragado de Cesuras. A exposición «O libro dedicado» reúne un total de 542 libros asinados polos autores, desde Rosalía de Castro, Castelao ou Pondal, ata Antón Riveiro ou Xosé Miranda. Un novo xeito de sumarse á celebración do Día das Letras Galegas.

XESÚS FRAGA

As editoriais vólcanse na publicación de obras sobre Martín Sarmiento

O Día das Letras Galegas é unha fiestra para achegarse a un escritor e ó seu tempo. A través dos libros que veñen de publicar as editoriais é posible remontarse ata o século XVIII e coñecer a Galicia daqueles anos. A defensa da lingua, a botánica, ou o ensino racional foron algunhas das actividades do fraile bieito, a quen na casa gustaban de chamar Perucho. Ademais, ven a luz algunhas das obras que escribiu Martín Sarmiento, como a súa viaxe a Galicia no ano 1745.

XESÚS FRAGA

Sarmiento, un curioso pola cultura e precursor da filoloxía galega

O PERSONAXE Detrás de frai Martín Sarmiento, atópase un nome, Pedro José García Balboa, e unha obra. ¿Quen foi o home a quen se homenaxea este ano co Día das Letras Galegas? Un humanista, un erudito e un representante da Ilustración. Pero tamén hai todo outro Sarmiento por descubrir: o curioso pola cultura galega, o estudioso da lingua e do léxico, e mesmo o rapaz que estudiou nos xesuitas de Pontevedra e que era obxecto de burlas polo seu acento. Unha figura fascinante que paga a pena coñecer.

XESÚS FRAGA

Francka editora nace en Galicia con la publicación de «Precipicios»

La editorial madrileña Bercimuel se estrena con dos volúmenes de cuentos de Emilia Pardo Bazán Coincidiendo con el Día Internacional del Libro, las tiendas se llenan de novedades. Pero no suele ser tan frecuente que la fecha traiga consigo el nacimiento de una nueva editorial. Este 23 de abril del 2002 ve la luz Francka editora, un proyecto independiente que, «con frescura e retranca», trata de aportar una visión innovadora y cercana a la edición europea en Galicia. Su estreno es «Precipicios», de Beatriz Dacosta. Por otra parte, otra editorial novel, Bercimuel, se estrena con dos volúmenes de cuentos de Emilia Pardo Bazán.

XESÚS FRAGA

O sector editorial afronta un futuro marcado polos poucos lectores e a inflación de títulos

A Biblioteca 120 de La Voz levou en catro meses case dous millóns de libros ós fogares dos galegos A pirámide invertida é unha imaxe que retrata non só unha poboación envellecida, senón que describe a realidade editorial española e galega. En ambas linguas a producción de títulos é moito maior que lectores frecuentes: no ano 2000 publicáronse en España máis de 62.000 referencias, pero case a metade do país confesa nas enquisas que non le «nunca ou case nunca». O sector, atomizado, ten ante si o reto de consolidarse como un valioso axente cultural e unha industria economicamente rendable ó mesmo tempo. En Galicia, unha iniciativa como a Biblioteca 120 está a piques de superar os dous millóns de libros.

XESÚS FRAGA

«Rosalía é a miña segunda nai, unha nai de tinta e do espírito»

Luz Pozo Garza, poetisa e académica Devota do medievo e dos clásicos, Luz Pozo homenaxeou as súas fontes literarias poñéndolle como título «Códice calixtino» ó seu poemario máis coñecido. Un libro de amor que fai dunha cidade, Compostela, o escenario dun amor que se enfronta ó desencontro. Luz Pozo concibe a poesía como engadir «unha luz ó poema total», e dedicouse a ela desde que de cativa escoitaba na casa recitar a Rosalía e Curros.

XESÚS FRAGA

«O libro é unha homenaxe ó heroísmo»

Luís Rei Núñez, escritor A Coruña. O verán de 1959 está a piques de rematar. Os trens traen á cidade xente de moi lonxe. E un deses pasaxeiros chega cunha misión que cumplir cos compañeiros na clandestinidade do antifranquismo. Pero un azar tamén pode abrir unha xanela á posibilidade de cambiar o curso da historia. En «Expediente Artieda», Luís Rei Núñez, debuxa un feixe de personaxes que desenvolven a súa vida cotiá nunha Coruña na que só as novelas do oeste e os cines semellan ser unha vía de escape da asfixiante grisura que todo o impregna. Unhas vidas cativas nas que tamén se pode atopar o heroísmo, ó que homenaxea o autor.

XESÚS FRAGA

«Non teño nada claro ónde empeza a fantasía e ónde remata a realidade»

Paco Martín, escritor Ramón Lamote. De profesión, ensinante de chairego e debuxante de soños. E protagonista absoluto dun libro de contos, por virtude do bo quefacer de Paco Martín. Ramón Lamote. Un home cheo de imaxinación e fantasía, dúas cualidades que o escritor lugués cre imprescindibles nesta vida, e que cómpre potenciar. Como el di, fantasía e realidade non son como o branco e o negro, e moitas veces, onde menos o agarda un, alí está a maxia do inesperado. E o pequeno, o miúdo, non ten por qué ser unha traba.

XESÚS FRAGA

«Os anuncios que aparecen nos xornais son unha fonte inesgotable de historias»

Agustín Fernández Paz, escritor Cada día, os xornais traen un feixe de historias de todo o mundo. Os titulares recollen acontecementos, épicos, tristes, felices ou dramáticos. Pero os periódicos tamén teñen a súa letra miúda. E nela detívose Agustín Fernández Paz para escribir os relatos recollidos en «Contos por palabras». Anuncios que en principio parecen só buscar un emprego poden tirar do fío da imaxinación e abrir a porta para que o fantástico entre na vida cotiá. «Contos por palabras» foi o primeiro libro galego en acadar o Premio Lazarillo é un volume que convida a disfrutar a lectores non só novos, senón de tódalas idades.

XESÚS FRAGA

«Hasta mi secretaria canta A Rianxeira»

Paddy Moloney, líder de The Chieftains, grupo irlandés que cumple 40 años Pocos conjuntos de música popular pueden presumir de semejante longevidad. The Chieftains llevan cuarenta años dedicados a la difusión de los ritmos y las melodías tradicionales de Irlanda. Para festejarlo, este martes publican «The world wide over», una recopilación en directo de algunos clásicos de su repertorio, incluida «Guadalupe», la canción que grabaron con Los Lobos y Linda Rondstadt para «Santiago». Paddy Moloney, líder del grupo, recuerda en esta charla con un representante de su casa discográfica el origen de esta recreación de «A rianxeira», la emigración gallega y su fascinación por las peregrinaciones a Santiago.

Xesús Fraga

«Gústame que unha historia me seduza»

Fina Casalderrey, autora de «O misterio dos fillos de Lúa» Fina Casalderrey di que na súa casa cocíñase «á vella». Os seus libros participan dese sabor clásico dos pratos preparados con tempo e engaiolan ó lector cunha intriga e cun misterio propios das mellores receitas. Ela mesma é consciente desa cualidade namoradeira da cociña e da literatura: «Gústame que unha historia me seduza coma se fose un amor». «O misterio dos fillos de Lúa», inspirado nunha gata co mesmo nome que tivo a familia, é un dos títulos nunha longa nómina de éxitos na literatura infantil e xuvenil, un xénero do que ela di que hai adultos que se perden unhas boas historias por non abrir estes libros.

XESÚS FRAGA

Unha campaña reivindica a celebración do Día das Letras Galegas en Villafranca

A casa onde naceu o homenaxeado deste ano, frei Martín Sarmiento, foi derrubada na localidade berciana hai varios anos As linguas superan límites xeográficos. É o que pensa un grupo de persoas que vén de elaborar un manifesto no que piden á Real Academia Galega que Villafranca del Bierzo sexa escenario dos actos institucionais do Día das Letras. O documento será apoiado por unha recollida de sinaturas e servirá de campaña a prol do galego en Asturias e Castela e León.

XESÚS FRAGA

«A literatura galega invita a voar»

Manuel Rivas, autor de «¿Que me queres, amor?» A súplica do trobador medieval Fernando Esquío da título a un dos libros máis coñecidos de Manuel Rivas, que se entrega mañá na Biblioteca 120 de La Voz de Galicia. O escritor cre que unha boa colección de libros é imprescindible en todo fogar e defende os beneficios da literatura, a que fai voar, así como os dunha lingua propia, vista como un gran recurso. A cultura é decisiva no futuro dun país, conclúe. Un vento de inverno trae a noite sobre o porto de Sada. Manuel Rivas pescaba aquí de cativo. Chega á entrevista vestido de negro, cun libro de Chèjov baixo o brazo e un reloxo no pulso esquerdo coas siluetas dos Beatles.

XESÚS FRAGA

As obras de Sarmiento empezan a chegar ás librerías de Galicia

Reedicións dos seus traballos e diversos estudios abren as publicacións do Día das Letras Galegas O Día das Letras Galegas ten como dobre propósito homenaxear a un persoeiro e dar a coñecer a súa vida e obra. As editoriais galegas xa empezaron a publicar títulos sobre frei Martín Sarmiento, así como libros da súa autoría. Desde «Viaxe de Galicia», de 1745, ata ensaios de divulgación sobre a súa figura xa chegaron ás librerías. Así mesmo, os lectores de La Voz seguen a enviar propostas para revitalizar esta data. Entre elas figuran facer actividades sen pausa durante todo o día ou traducir ó galego clásicos universais.

XESÚS FRAGA

Sectores da cultura galega coinciden en criticar a negativa ós cambios na norma

A decisión da Academia causa sorpresa e pesimismo en diferentes ámbitos

XESÚS FRAGA

A Academia rexeita as propostas de modificación na normativa do galego

A normativa do galego non será modificada. Despois de debater ó longo de toda a tarde de onte, a Real Academia Galega decidiu por maioría rexeitar a proposta de cambios no idioma, que foi presentada ó organismo polos departamentos de Galego das tres universidades, o Instituto da Lingua Galega e a Asociación Socio-Pedagóxica Galega.

XESÚS FRAGA

Recta final da nova normativa do galego

Del Riego apunta que o feito de que non se fan modificacións profundas e que se dan «solucións optativas» facilitará a aprobación O presidente da Real Academia Galega, Francisco Fernández del Riego, apunta que aínda non leu con detemento a proposta da no normativa do galego, pero, en todo caso, o seu voto «é un máis dos 27 académicos».

X. FRAGA