Otilia Mó Romero (Lira-Salvaterra de Miño, 1947) foi unha das pioneiras da Química Cuántica en España dende a Universidade Autónoma de Madrid, onde segue a traballar como catedrática emérita de Química Física. Desenvolveu toda a súa carreira profesional fóra de Galicia, pero nunca esqueceu as súas raíces e agora foi a Real Academia Galega de Ciencias (RAGC) a que acaba de recoñecer a súa traxectoria co seu ingreso como académica na institución. O acto tivo lugar este mércores en Santiago.

—¿Esperaba o recoñecemento?

—Bueno, eu teño un amigo que di que os recoñecementos sempre chegan cando imos maiores, e eu moi nova xa non son. Xa tocaba.

—Vostede aínda segue activa.

—Si, como emérita. Non podes dirixir teses, nin tampouco dou clases, pero sigo facendo investigación e sigo publicando.

—É unha das pioneiras da química cuántica en España.

—Si, e ademais empecei a entrar na química cuántica aquí en Galicia, na USC, baixo a dirección do profesor Miguel Ángel Ríos. Levamos uns cincuenta anos e agora a cuántica está de moda, o que demostra que as cousas novas, aínda que sexan importantes, tardan un tempo en ser recoñecidas socialmente. Empezou como unha cousa rara que permitía entender que o átomo de hidróxeno fora estable e agora xa se están vendo as aplicacións en novos materiais, en proteínas, en moitas cousas.

Leer más: Galicia crea un ecosistema pionero para exportar tecnología cuántica al mundo

r. romar

—Poderíase dicir que estamos no inicio da revolución cuántica?

—Bueno, o proceso de fermentación pode ser máis ou menos longo, pero si que podería dicirse que estamos ante o inicio da revolución cuántica e xa se empezan a ver moitas aplicacións. Pero todo dependerá de como evolucione a computación cuántica. Nos, os investigadores, dependemos dos avances en computación e o día en que se faga realmente computación cuántica vai ser unha explosión moi grande a todos os niveis.

—E cando teremos un ordenador realmente cuántico?

—Eso son futuribles e eu non son de facer profecías.

—Xa. Pero en que medida nos vai cambiar a vida?

—En canto alcancemos a computación cuántica real vai haber unha explosión enorme en todas as áreas de coñecemento, pero eu non me atrevería a dicir que avances van a chegar ou como nos vai cambiar a vida. Pero o que é seguro é que vainos permitir ter un mellor coñecemento da natureza e en bioloxía, por exemplo, vai ser un bum espectacular. E en materiais poderemos ter algúns que conduzan moito mellor a electricidade e outros con propiedades que descoñecemos. As aplicacións poden ser inimaxinables.

—Vostede foi elixida Muller Distinguida en Química no ano 2019 en París pola Unión Internacional de Química Pura e Aplicada. ¿Pensou nalgún momento que unha rapaza dunha parroquia, de Lira, puidese alcanzar tal recoñecemento?

—Non, nunca podería imaxinar, nin nos meus mellores sonos, que ía a ter tal recoñecemento, e iso que era unha rapaza moi imaxinativa. Foi o momento culminante da miña carreira.

Leer más: Almudena Justo: «Apostamos por Galicia porque aquí existe mucho potencial en tecnologías cuánticas»

R. Romar

—Tamén foi pioneira como muller científica. ¿Vaise rompendo o teito de cristal?

—En Química Cuántica non había tantas mulleres porque é unha especialidade que ten un aparato matemático moi importante, polo que a incorporación de mulleres demorouse. Pero pouco a pouco vanse rompendo teitos de cristal, que os houbo e que tamén me afectaron. Unha estudante miña de tese é catedrática na Universidade de Viena e dirixe un centro de física teórica en Austria e tiven estudantes Marie Curie en moitos sitios.

—No seu discurso de ingreso fixo unha defensa da educación pública. Convén recordalo?

—Eu formeime na educación pública dende a escola unitaria de Lira, na que tiña unha mestra que me buscou unha beca para que puidera estudar en Pontevedra. E de ben nacidos é ser agradecidos. Foi un sistema de educación pública o que me levou a min, unha nena dunha recóndita aldea galega, a recibir en París unha distinción como muller investigadora en Química. Este milagre só reflicte o enorme potencial que o noso sistema de educación pública é capaz de acadar. Defendámolo.

---

---

---